در ضلع جنوبی میدان نقش جهان، جایی که تاریخ و هنر دست در دست هم دادهاند، بنایی فیروزهای قامت برافراشته که هر ساله هزاران گردشگر ایرانی و خارجی را مجذوب خود میکند. مسجد شاه اصفهان که امروزه به «مسجد امام» نیز معروف است، نه فقط یک مکان مذهبی، بلکه شاهکاری از معماری، مهندسی و هنر ایرانی در دوران صفویه به شمار میرود. این بنای باشکوه که در سال ۱۶۱۱ میلادی به دستور شاه عباس کبیر ساخته شد ، یکی از اصلیترین دلایلی است که گردشگران از سراسر جهان راهی اصفهان میشوند و در فهرست میراث جهانی یونسکو به ثبت رسیده است .
تاریخچه مسجد شاه؛ شاهکاری از دوران صفوی
ساخت مسجد شاه در سال ۱۶۱۱ میلادی (حدود ۴۰۰ سال پیش) آغاز شد و در سال ۱۶۲۹ به پایان رسید . معمار این بنای باشکوه «علیاکبر اصفهانی» بوده که نامش بر روی کتیبهای در سردر ورودی مسجد حک شده است . شیخ بهایی، دانشمند و معمار بزرگ ایرانی، طراح میدان نقش جهان و این مسجد بود .
هدف شاه عباس از ساخت این مسجد، جایگزینی آن با مسجد جامع اصفهان برای برگزاری نماز جمعه و متمرکز کردن قدرت مذهبی در کنار قدرت سیاسی (کاخ عالیقاپو) و اقتصادی (بازار بزرگ) بود . نکته جالب توجه این است که برای تکمیل سریعتر مسجد، از کاشیکاری هفترنگ (haft rangi) استفاده شد که هم مقرونبهصرفهتر بود و هم سرعت کار را افزایش داد. این مسجد با ۱۸ میلیون آجر و ۴۷۵ هزار کاشی ساخته شده و هزینه ساخت آن بالغ بر ۶۰ هزار تومان برآورد شده است .
معماری و طراحی هوشمندانه؛ چرخش ۴۵ درجه
یکی از شگفتانگیزترین ویژگیهای مسجد شاه، زاویه قرارگیری آن نسبت به میدان نقش جهان است. برخلاف بناهای معمولی که همجهت با قبله ساخته میشوند، ورودی مسجد شاه با زاویهای حدود ۴۵ درجه نسبت به ضلع جنوبی میدان قرار دارد .
دلیل این طراحی هوشمندانه این بود که اگر مسجد همجهت با قبله ساخته میشد، گنبد عظیم آن از پشت سردر بلند ورودی پنهان میماند. شیخ بائی با ایجاد این زاویه، هم سردر ورودی و هم گنبد مسجد را از هر نقطه میدان به طور کامل قابل مشاهده کرد . بازدیدکنندگان هنگام ورود از سردر، بدون اینکه متوجه شوند، یک چرخش ۴۵ درجه انجام میدهند و وارد صحنی میشوند که کاملاً رو به قبله (جنوب غربی) قرار دارد.
ویژگیهای برجسته مسجد شاه
ایوان رفیع سردر اصلی ۲۷ متر ارتفاع دارد و با کاشیکاریهای هفترنگ به رنگهای فیروزهای، لاجوردی، سفید، مشکی، زرد و سبز تزئین شده است . در دو طرف آن، دو مناره ۴۲ متری با بالکنهای چوبی قرار گرفتهاند . بر فراز منارهها، «گل دستههایی» برای اذان گفتن تعبیه شده است .
گنبد مسجد با ارتفاع ۵۳ متر (معادل یک ساختمان ۱۵ طبقه)، حدود ۲۶ متر قطر دارد و دارای ساختار دوپوسته است که ۱۴ متر بین دو لایه آن فاصله وجود دارد . این گنبد از دور مانند نگین فیروزهای میدرخشد و نماد آسمان در معماری ایرانی است.
فضای داخلی مسجد نیز سرشار از شگفتیهای acoustic است. در مرکز گنبدخانه، اگر بایستید و با صدای آهسته صحبت کنید، صدایتان در تمام فضا میپیچد و همه جا شنیده میشود. این ویژگی به طرز هوشمندانهای توسط معماران طراحی شده تا صدای امام جمعه در حین نماز در کل فضا طنینانداز شود .
آدرس و موقعیت روی نقشه
- آدرس دقیق: اصفهان، میدان نقش جهان، ضلع جنوبی
- مختصات: 32°39′16″N 51°40′39″E / 32.65444°N 51.67750°E
- دسترسی با مترو: ایستگاه مترو نقش جهان (خط ۱)
- نقشه:
- فاصله از هتلهای اصلی: هتل عباسی (۱۰ دقیقه پیاده)، هتل پارسیان کوثر (۱۵ دقیقه پیاده)
نکات طلایی برای بازدید از مسجد شاه اصفهان
- بهترین زمان بازدید: صبحهای زود (ساعت ۸ تا ۱۰) برای نور مناسب عکاسی و خلوت بودن – عصرها (ساعت ۱۵ تا ۱۷) برای تماشای بازی نور خورشید بر کاشیها
- ساعت کاری: همه روزه ۹ صبح تا ۱۸ عصر (زمستانها تا ۱۷)
- هزینه ورودی ۱۴۰۴: برای گردشگران ایرانی حدود ۳۰ هزار تومان، برای اتباع خارجی حدود ۲۵۰-۳۰۰ هزار تومان
- مدت زمان پیشنهادی: ۱.۵ تا ۲.۵ ساعت برای بازدید از صحن، ایوانها، گنبدخانه و شبستان
- وسایل ضروری: کفش راحت (ورود با کفش به داخل مسجد ممنوع است، همراه داشتن جوراب توصیه میشود)، کلاه و کرم ضدآفتاب (صحن مسجد آفتابگیر است)، دوربین عکاسی (عکاسی با فلاش ممنوع نیست)
بخشهای مختلف مسجد شاه که نباید از دست بدهید
- سردر ورودی (ایوان جنوبی میدان): بلندترین سردر میدان نقش جهان با کاشیکاری هفترنگ بینظیر و کتیبههایی از خطاط مخصوص دربار، رضا عباسی
- گنخانه اصلی (مقصوره): زیر بزرگترین گنبد شهر با ۵۳ متر ارتفاع. نقطه مرکزی گنبدخانه از نظر آکوستیک جادویی است؛ در مرکز بایستید و با صدای آهسته حرف بزنید .
- دو مدرسه علوم دینی: در دو طرف صحن، محل تحصیل طلاب در دوره صفویه
- شبستان زمستانی (مسجد شتویه): فضایی با معماری hypostyle (ستونهای متعدد) برای اقامه نماز در ماههای سرد سال
- محوطه زیر گنبد: فضایی با طنین صوتی شگفتانگیز که در کمتر مسجدی دیده میشود
امکانات، هتلها و غذای محلی
هتلهای نزدیک مسجد شاه
- هتل عباسی اصفهان: فاصله ۱۰ دقیقه پیاده – هتل ۵ ستاره تاریخی، اقامت در بنای دوره صفوی
- هتل پارسیان کوثر اصفهان: فاصله ۱۵ دقیقه پیاده – هتل ۵ ستاره مدرن نزدیک میدان
- هتلهای بوتیک محله جلفا: اقامت در خانههای تاریخی بازسازی شده (فاصله ۲۰ دقیقه)
رستورانهای نزدیک
- رستوران سنتی نقش جهان: در ضلع شرقی میدان، با غذاهای محلی اصفهان
- کافهها و فست فودهای اطراف میدان: گزینههای سریع و اقتصادی
- سفرهخانه سنتی عباسی: در هتل عباسی، فضای تاریخی و غذای عالی
غذاهای محلی اصفهان که حتماً امتحان کنید
- بریانی اصفهان (معروفترین غذای اصفهان – گوشت گوسفندی با ادویه و نان مخصوص)
- خورش ماست (غذای سنتی ترش و خوشمزه)
- کباب ترش (با طعم سماق و گردو)
سوغات اصفهان
- میناکاری (نقاشی روی مس و طلا – حراجیهای اطراف میدان نقش جهان)
- قلمزنی روی مس و نقره
- خاتم کاری (ساخت اشیاء تزئینی با مثلثهای ریز چوب و استخوان)
- شیرینی گز و پولکی و نان برنجی
سوالات متداول
مسجد شاه در ضلع جنوبی میدان نقش جهان واقع شده است. نزدیکترین ایستگاه مترو، ایستگاه نقش جهان (خط ۱) است که حدود ۱۰ دقیقه پیادهروی تا میدان فاصله دارد. با خودروی شخصی نیز میتوانید از طریق خیابان سپاه و چهارباغ عباسی به میدان دسترسی پیدا کنید. پارکینگهای عمومی در اطراف میدان (ضلع غربی و شرقی) موجود است.
هزینه ورودی برای گردشگران ایرانی حدود ۳۰ هزار تومان و برای اتباع خارجی حدود ۲۵۰-۳۰۰ هزار تومان است. ساعت بازدید همه روزه از ۹ صبح تا ۱۸ عصر در نیمه اول سال و تا ۱۷ عصر در نیمه دوم سال میباشد. در ایام تعطیلات و آخر هفته، مجموعه شلوغتر است. جمعهها هم باز است اما ساعت نماز جمعه (حدود ۱۲:۳۰ تا ۱۴) ممکن است بازدید از برخی بخشها محدود شود.
این طراحی هوشمندانه توسط شیخ بهایی انجام شده است. اگر مسجد همجهت با قبله ساخته میشد، گنبد عظیم آن از پشت سردر بلند ورودی پنهان میماند. با ایجاد زاویه ۴۵ درجه، هم سردر ورودی و هم گنبد مسجد از هر نقطه میدان به طور کامل قابل مشاهده است .
در مرکز گنبدخانه، اگر بایستید و با صدای آهسته صحبت کنید، صدایتان در تمام فضا طنینانداز میشود و همه جا شنیده میشود. این ویژگی به طرز هوشمندانهای طراحی شده تا صدای امام جمعه در حین نماز در کل فضا پخش شود و همه نمازگزاران بشنوند . حتماً این پدیده را در مرکز گنبد تجربه کنید.
حداقل ۱.۵ تا ۲.۵ ساعت برای بازدید از صحن اصلی، ایوانها، گنبدخانه و شبستانها وقت بگذارید. اگر قصد عکاسی حرفهای و تماشای دقیق کاشیکاریها را دارید، ۳ ساعت زمان نیاز دارید.
سوغات: گز، پولکی، نان برنجی، میناکاری، قلمزنی، خاتمکاری.
غذاها: بریانی اصفهان، خورش ماست، کباب ترش، حلیم بادمجان.
سفر به نصف جهان را با فلای سپهر شروع کنید
حالا که میدانید مسجد شاه اصفهان با معماری هوشمندانه، کاشیکاریهای فیروزهای و گنبد ۵۳ متری، یکی از شاهکارهای معماری جهان و نماد هنر ایرانی در دوران صفویه است، وقت آن رسیده که سفر خود به نصف جهان را برنامهریزی کنید. فلای سپهر اینجاست تا سفر شما را راحتتر، ارزانتر و خاطرهانگیزتر کند.
خدمات فلای سپهر برای سفر به اصفهان:
- رزرو آنلاین و ارزان بلیط هواپیما به فرودگاه بینالمللی اصفهان (پروازهای روزانه از تهران، مشهد، شیراز و سایر شهرها)
- رزرو هتل، سوئیت و اقامتگاه بومگردی در اصفهان، از جمله هتلهای نزدیک میدان نقش جهان
- رزرو تورهای ارزان و هیجانانگیز اصفهانگردی (شامل مسجد شاه، میدان نقش جهان، عالیقاپو، پلهای تاریخی)
- بیمه مسافرتی برای سفری آسوده و بیدغدغه
همین حالا به وبسایت فلای سپهر سر بزنید، مقصد «اصفهان» را جستجو کنید و بهترین و ارزانترین گزینهها را در کمترین زمان رزرو کنید.
با فلای سپهر، فیروزه میدان نقش جهان را از نزدیک ببینید.
