در دل کویر خشک و داغ یزد، جایی که هیچ نشانی از آب و علف نیست، دژی خشتی قد علم کرده که گویی از افسانه‌ها بیرون زده است. قلعه مهرپادین مهریز یزد با ابعاد ۱۶۰ در ۱۴۸ متر، یکی از بزرگ‌ترین و باشکوه‌ترین قلعه‌های خشتی ایران است که در فهرست آثار ملی ایران (شماره ۶۱۴۳) به ثبت رسیده است . قدمت این بنای شگفت‌انگیز که در میان باغ‌ها و زمین‌های کشاورزی شهر مهریز قرار دارد، به حدود ۷۰۰ سال پیش و دوره مظفریان بازمی‌گردد . قلعه‌ای که هر ساله هزاران گردشگر داخلی و خارجی را برای تماشای معماری منحصربه‌فردش به سوی خود می‌کشاند.

قلعه مهرپادین کجاست و چه پیشینه‌ای دارد؟

این بنای تاریخی در شهرستان مهریز، استان یزد و در میان باغ‌ها و اراضی کشاورزی این منطقه کویری قرار دارد . شهر مهریز خود پیشینه‌ای کهن دارد و ساخت آن را به «مهرنگار»، دختر انوشیروان پادشاه ساسانی، نسبت می‌دهند .

درباره تاریخ دقیق ساخت قلعه، روایت‌های متفاوتی وجود دارد. برخی آن را به دوره مظفریان (قرن هشتم هجری قمری) نسبت می‌دهند، در حالی که برخی دیگر آن را به دوره صفویه یا افشاریه مرتبط می‌دانند . آنچه مسلم است، قدمت چندصدساله این بنا و کاربری دفاعی آن در برابر حملات احتمالی است.

یک روایت محلی جالب درباره ساخت قلعه وجود دارد. می‌گویند در زمان حمله مغول، سربازان مغول تمام اهالی شهر را قتل‌عام کردند، اما یک نوزاد را زنده نگه داشتند و به اهالی روستای سریزد سپردند. آن نوزاد پس از بزرگ شدن، برای جلوگیری از تکرار چنین فجایعی به زادگاهش بازگشت و این قلعه را ساخت تا مردم در زمان حملات در امان باشند .

معماری شگفت‌انگیز؛ دژی با ۹ برج مدور

قلعه مهرپادین از نظر معماری یکی از شاهکارهای مهندسی دفاعی دوران خود محسوب می‌شود. ویژگی‌های منحصربه‌فرد آن عبارتند از :

۱. ۹ برج مدور دفاعی: برخلاف بسیاری از قلعه‌های هم‌دوره که برج‌های چهارگوش دارند، این قلعه دارای ۹ برج مدور است که برای دیدبانی و دفاع در برابر حملات طراحی شده‌اند. ارتفاع برج‌های داخلی به ۸.۵ متر می‌رسد .

۲. ۲ لایه دیوار دفاعی: قلعه دارای دو لایه دیوار مجزا با کنگره‌های مخصوص تیراندازی است و ارتفاع دیوارها به حدود ۶.۵ متر می‌رسد .

۳. خندق بزرگ: تمام قلعه توسط یک خندق بزرگ احاطه شده است که در زمان حملات نقش دفاعی حیاتی داشت .

۴. درگاه جنوبی با تزئینات فلزی: ورودی اصلی قلعه در ضلع جنوبی قرار دارد و درگاه آن با نقش‌های هندسی، سرنیزه و ارابه تزئین شده است .

۵. فضاهای داخلی متنوع: درون قلعه شامل اتاق‌های مسکونی، جایگاه حاکم، ساختمان‌های مذهبی، اصطبل‌ها و انبارها است .

کاربری؛ پناهگاهی امن در برابر حملات

جالب است بدانید که قلعه مهرپادین هرگز به عنوان محل سکونت دائمی استفاده نشده است. مردم مهریز در زمان صلح در خانه‌های خود در اطراف قلعه زندگی می‌کردند . اما هرگاه خطر حمله از سوی دشمنان احساس می‌شد، همه ساکنان منطقه با دارایی‌های باارزش خود به این قلعه پناه می‌بردند و تا رفع خطر در آن می‌ماندند .

در چنین مواقعی، هر خانواده یک اتاق درون قلعه داشت که برای نگهداری محصولات کشاورزی و احشام خود از آن استفاده می‌کرد. جالب اینکه در هنگام خطر، اهالی برای اطلاع‌رسانی به قلعه‌های اطراف و درخواست کمک، از دود استفاده می‌کردند .

آدرس و موقعیت روی نقشه

• آدرس دقیق: استان یزد، شهرستان مهریز، مرکز شهر، میان باغ‌ها و زمین‌های کشاورزی
• مختصات: 31°35’01.32″N 54°27’28.44″E 
• ارتفاع از سطح دریا: ۱۴۶۱ متر 
• فاصله از مرکز یزد: حدود ۳۰-۳۵ کیلومتر (حدود نیم ساعت رانندگی)
• فاصله از میدان امیرچخماق یزد: حدود ۳۲ کیلومتر
• نقشه: 

نکات طلایی برای بازدید از قلعه مهرپادین

• بهترین زمان سفر: پاییز و زمستان (مهر تا اسفند) – هوای معتدل و خنک کویر
• ساعت کاری: همه روزه (بهتر است صبح زود یا عصرها بروید)
• هزینه ورودی: رایگان (تا تاریخ ۱۴۰۴)
• مدت زمان پیشنهادی: ۱ تا ۱.۵ ساعت برای بازدید از قلعه و محوطه اطراف
• وسایل ضروری: کفش راحت، کلاه و کرم ضدآفتاب، عینک آفتابی، آب آشامیدنی کافی، دوربین عکاسی
• توصیه ویژه: حتماً سری به مجتمع مهرپادین (حمام، آسیاب، حسینیه و آب انبار) در نزدیکی قلعه بزنید 

جاذبه‌های گردشگری نزدیک قلعه مهرپادین

• مجتمع تاریخی مهرپادین: شامل حمام سنتی، آسیاب، حسینیه، آب انبار و بازارچه – در فاصله بسیار نزدیک به قلعه 
• مسجد جامع مهرپادین: مسجد تاریخی با گنبد آجری به قطر ۱۳.۵ متر و ارتفاع ۸ متر 
• کاروانسرای زین الدین: یکی از زیباترین کاروانسراهای ایران با معماری مدور 
• بلندترین بادگیر ایران: در شهر مهریز – رکورددار ارتفاع در میان بادگیرهای ایران 
• موزه لُرزاده: خانه استاد حسین لُرزاده، معمار معاصر که به موزه تبدیل شده است 

امکانات، اقامتگاه‌ها و غذای محلی

اقامتگاه‌ها

• اقامتگاه‌های بوم‌گردی مهریز: چندین خانه تاریخی و محلی در شهر مهریز به اقامتگاه سنتی تبدیل شده‌اند
• هتل‌های یزد: هتل صفاییه، هتل داد یزد، هتل پارسیان کوثر یزد (فاصله حدود ۳۰ دقیقه)
• هتل‌های مهریز: چندین مهمان‌پذیر و هتل ساده در شهر مهریز فعال هستند

رستوران‌ها

• رستوران‌های سنتی در مرکز مهریز و مجتمع مهرپادین 
• رستوران‌های سنتی یزد (در صورت بازگشت به مرکز استان)

غذاهای محلی یزد و مهریز که حتماً امتحان کنید

• خورش قورمه سبزای یزدی (با طعم خاص لیمو عمانی)
• اشکنه (نوعی آش محلی با نان و پیاز – غذای سنتی قنات‌ها)
• حلیم بادمجان (پیش‌غذای محبوب یزدی‌ها)

سوغات مهریز و یزد

• باقلوا، قطاب و نان برنجی (شیرینی‌های معروف یزد)
• سوهان و پولکی (شیرینی سنتی)
• ترمه و ابریشم (صنایع دستی اصیل)
• سفال و سرامیک (مخصوص یزد و میبد)
• قالی و گلیم (صنایع دستی منطقه)

سوالات متداول

سفر به کهن‌دژ خشتی کویر را با فلای سپهر شروع کنید

حالا که می‌دانید قلعه مهرپادین مهریز یزد با ۹ برج مدور و ۷۰۰ سال قدمت، یکی از خاص‌ترین و باشکوه‌ترین دژهای خشتی ایران است، وقت آن رسیده که سفر خود به استان یزد را برنامه‌ریزی کنید. فلای سپهر اینجاست تا سفر شما را راحت‌تر، ارزان‌تر و خاطره‌انگیزتر کند.

خدمات فلای سپهر برای سفر به یزد و مهریز

• رزرو آنلاین و ارزان بلیط هواپیما به فرودگاه بین‌المللی یزد (نزدیک‌ترین فرودگاه به مهریز)
• رزرو هتل، سوئیت و اقامتگاه بوم‌گردی در یزد، مهریز و شهرهای اطراف (از جمله اقامتگاه‌های سنتی محله مهرپادین)
• رزرو تورهای ارزان و هیجان‌انگیز یزدگردی و کویرنوردی (شامل قلعه مهرپادین، بافت تاریخی یزد، کاروانسرای زین الدین)
• بیمه مسافرتی برای سفری آسوده و بی‌دغدغه در دل کویر

همین حالا به وب‌سایت فلای سپهر سر بزنید، مقصد «یزد» را جستجو کنید و بهترین و ارزان‌ترین گزینه‌ها را در کمترین زمان رزرو کنید.

با فلای سپهر، دژ ۷۰۰ ساله خشتی را در شهر بادگیرها تماشا کنید.